Brouwgerst

Brouwgerst (mout) is een belangrijke grondstof voor bier. Nederlandse brouwgerst is van uitstekende kwaliteit en daarmee is het een gewilde grondstof voor bierbrouwerijen in Nederland.

We spreken van brouwgerst als deze van voldoende goede kwaliteit is om te kunnen verwerken in de mouterij en vervolgens in de brouwerij. Dat betekent dat er een goed eiwitgehalte in de gerst aanwezig moet zijn (tussen 9,5 en 11,5%), de gerst niet is aangetast door natte/slechte afrijping en oogstcondities goed zijn (geen schimmel) en de gerst goed is geconditioneerd na de oogst (vochtgehalte max. 14%) waar door de kiemenergie optimaal (>95%) is. Alle gerst die niet voldoet aan deze condities wordt beschouwd als voergerst. Alleen voor brouwgerst ontvangt de teler een extra financiële vergoeding, de zogeheten brouwpremie.

Brouwgerst is geen massaproduct, maar is als graansoort wel uitstekend in te passen in een traditioneel bouwplan van een akkerbouwer. Het is geen moeilijk gewas om te telen, maar vergt wel enige tijd, energie en vakmanschap van de teler. Een positief punt van brouwgerst is dat het weinig meststoffen en beschermingsmiddelen nodig heeft en daarmee het minst milieubelastend van alle graangewassen is. Daarnaast heeft gerst ook een herstellende werking voor de bodem.

Door doorontwikkeling van brouwgerstrassen en gerstrassenonderzoek is de opbrengst per hectare van brouwgerst de afgelopen jaren significant gestegen. Opbrengsten van ruim 8 ton en hoger zijn gerapporteerd. Ook krijgen telers een premie voor de teelt van brouwgerst. Door de hoge opbrengsten en de brouwgerstpremie is het telen van brouwgerst aantrekkelijk voor de Nederlandse akkerbouwer en kan het wat betreft saldo concurreren met tarwe.

Duurzame teelt

NIBEM staat voor het stimuleren van de teelt van duurzame en kwalitatief hoogwaardige brouwgerst. De concrete invulling van verduurzaming van de teelt gebeurt hoofdzakelijk door speciaal hierop gerichte initiatieven zoals Growing The Swaen en de Gulpener-Triligran samenwerking.

Growing The Swaen

Growing The Swaen is het samenwerkingsverband van mouterij The Swaen en haar brouwgersttelers. Doel is het duurzaam verbeteren van de gerstteelt en het creëren van de juiste keteninrichting. Dit heeft voordelen voor zowel de mouterij als haar telers: een verbeterde bedrijfsvoering, een verhoging van de kwaliteit en het borgen van de beschikbaarheid van brouwgerst. Ook dit initiatief werkt volgens de principes van het SAI. http://www.theswaen.nl

Coöperatieve vereniging Triligran

Gulpener bier draagt het Milieukeur stempel. Dat betekent dat ook de brouwgerst aan de Milieukeur criteria moet voldoen. De productie van deze gerst ligt in handen van de coöperatieve vereniging Triligran. Al meer dan tien jaar lang produceren zo’n veertig telers gecertificeerde gerst voor Gulpener. Tweemaal per jaar worden de telers gecontroleerd door certificeringsinstelling SGS. De gerst mag bijvoorbeeld niet worden bespoten en moet aan strenge eisen met betrekking tot klimaatvriendelijkheid voldoen. In ruil voor de inspanningen van de telers biedt Gulpener een gegarandeerde afzet. Zo kunnen de telers en de brouwer zich onderscheiden op het gebied van duurzaamheid. www.milieukeur.nl

Kijk voor meer informatie over verschillende keurmerken en initiatieven met betrekking tot een duurzame teelt op de volgende links.

- Sustainable Agriculture Initiative; www.saiplatform.org

- Stichting Keurmerk Alternatieve Landbouw (SKAL); www.skal.nl

- Stichting Milieukeur; www.smk.nl

Ketenproject Nederlandse Brouwgerst - De basis voor heerlijk bier

Een heerlijk koud biertje na een harde dag werk. Voor veel mensen klinkt dat als een perfect moment van ontspanning. Maar dan moet het biertje wel lekker zijn. En daar komen ingrediënten als gerst en mout bij kijken. De basis zeg maar. En die moet natuurlijk wel goed zijn. Daarom is er in 2024 een onderzoek gestart om de kwaliteit en duurzaamheid van Nederlands brouwgerst te verbeteren. Het unieke aan dit onderzoek is dat de hele gerst-, mout- en bierketen samenwerkt om het Nederlandse brouwgerst een positieve impuls te geven.

De teelt van gerst heeft tal van voordelen. Een lage nutriëntenuitspoeling en een hoge aanvoer van organische stof bijvoorbeeld. Maar gerst zorgt ook voor een effectieve beheersing van onkruid in rotatiesystemen. Toch is het areaal zomergerst de afgelopen decennia met 50% afgenomen, waardoor meer brouwgerst uit het buitenland gehaald moet worden. Consumenten hechten anno 2024 echter steeds meer waarde aan lokaal geteelde grondstoffen waardoor er een toenemende vraag naar regionaal én duurzaam geteelde brouwgerst ontstaat.

De Nederlandse gerst-, mout- en bierketen toekomstbestendig maken

Om de productie van hoogwaardig Nederlands brouwgerst te stimuleren is het PPS Brouwgerst project gestart: een Publiek Private Samenwerking tussen ketenpartijen en het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het ambitieuze initiatief heeft als doel om de Nederlandse gerst-, mout- en bierketen toekomstbestendig te maken door diepgaand brouwkundig-, proteomics- akkerbouwkundig onderzoek uit te voeren. In het onderzoek wordt ook rekening gehouden met de uitdagingen van het veranderende klimaat. Het project bestaat uit drie werkpakketten:

● Ketenanalyse: in dit onderdeel wordt het effect van klimaatverandering op de gerstteelt in Europa onderzocht en wordt de impact hiervan op de positie van Nederlandse brouwgerst ten opzichte van andere landen bepaald. Ook wordt nagegaan wat de huidige concurrentiepositie van brouwgerst is ten opzichte van andere (graan)gewassen en wordt gekeken hoe de financiële aantrekkelijkheid vergroot kan worden.

● Teelt van de toekomst: dit werkpakket moet leiden tot een optimalisatie van teeltmethoden met minder en duurzamere inputs en met behoud (en mogelijk verbetering) van de huidige gewasopbrengst en brouwkwaliteit. Hierbij wordt gezocht naar stikstof efficiëntere rassen en alternatieve bemestingsmethoden. Daarnaast wordt er gekeken of gerstteelt zonder fungiciden, of met alleen ‘groene’ fungiciden, mogelijk is. De effecten van verschillende zaaitijdstippen op droogtolerantie, opbrengst en kwaliteit zullen zo automatisch duidelijk worden.

● Proteomics- en zetmeelonderzoek: dit onderzoek richt zich op de eiwitsamenstelling en zetmeelkwaliteit van de gerstkorrel. Deze worden beïnvloed door diverse factoren zoals ras, grondsoort, bemesting en weersomstandigheden. Door een proteomics-aanpak te combineren met biochemische en mout/brouwtechnische analyses kan nagegaan worden hoe de samenstelling van eiwitten, enzymen en zetmeel de brouwkwaliteit beïnvloed.

Veldbezoek tijdens de start van dit project.

PPS-subsidie van 50%

Door het vernieuwende karakter van het onderzoek is een PPS-subsidie toegekend van 50% van de onderzoekskosten. De gehele bierketen, van veredeling, teler en handelaren, tot mouters en brouwers werken in het project samen om de propositie en toekomst van in Nederland geteeld brouwgerst veilig te stellen. De insteek is om het areaal brouwgerst in Nederland te vergroten met kwalitatief, hoogstaand brouwgerst, met een goede financiële opbrengst voor de telers. Het onderzoek wordt in opdracht van Stichting NIBEM uitgevoerd door Wageningen University & Research.

Dit project zet niet alleen in op een duurzame toekomst voor de Nederlandse brouwgerst, maar draagt ook bij aan de groeiende vraag naar lokaal en verantwoord geteelde producten. Samen maken we de Nederlandse graan-, mout- en bierketen klaar voor de toekomst!